Met de Hemelvaart van Christus is de Paastijd in ruimere zin afgesloten en begint de voorbereiding op Pinksteren. De paasgroet en de paasgezangen verstommen. Toch is de Hemelvaart geen treurdag of de aanvang van de eentonige gewone tijd, maar begin van een nieuwe, vreugdevolle verwachting: Christus gaat naar de Vader om ons de Heilige Geest te zenden. In deze belofte ligt de vervulling echter al besloten, zoals het kondakion van het feest duidelijk zegt:

De Grote Vasten is een van de oudste liturgische tijden van de Kerk. De oorsprong ligt in de grote Dienst van de Paasnacht, waarin het Lijden en de Opstanding van onze Heer tegenwoordig werden gesteld, voorafgegaan door twee dagen van volledig vasten, zonder enig gebruik van voedsel. Maar reeds in de eeuwen der vervolgingen werden deze gedachtenissen meer uitgebreid gevierd, zodat op het Concilie van Nicea, in het begin van de vierde eeuw, de Veertigdaagse Vastentijd als iets dat van oudsher bestond wordt vermeld. Dit hield ook verband met de intensieve opleiding van de doopleerlingen, die in de Paasnacht de Verlichting ontvingen. Daarbij kwam de gedachte dat wij de tiende van al onze bezittingen aan God behoren te schenken: in de Vasten brengen wij het tiende deel van het jaar als onze offergave.

Hieruit volgt dan in welke geest de vasten behoort te worden gehouden. Het is een tijd van inkeer, waarin wij ons weer scherp voor ogen stellen wat ons christenleven zou moeten zijn: dat de geestelijke waarden de overhand behoren te hebben boven de lichamelijke verlangens; dat onze verhouding tot God belangrijker is dan al het andere. En omdat wij daarin zo veelvuldig te kort schieten, doen wij boete, om voor onszelf en voor God te doen zien dat die inkeer oprecht gemeend is.

Omdat wij niet slechts als persoon, maar evenzeer ook als gemeenschap, als Kerk tegenover God staan, is deze vasten ook vervuld van kerkelijke activiteit. We besteden meer tijd aan het gemeenschappelijk gebed; de kerkdiensten zijn uitvoeriger; er worden bepaalde melodieën gebruikt. Ook stellen we als Kerk gemeenschappelijke regels op voor de boete, waar ieder voor zich nog aan toe kan voegen, in overleg met de geestelijke Vader. Deze regels zijn opgesteld toen de Geest nog vurig was in de harten; zij zijn daardoor een uiting van de brandende ijver die de christenen bezielde. Ons, verwende westerlingen, mogen deze regels hard toeschijnen, het is een feit dat ze in orthodoxe landen nog door velen, en niet alleen in de kloosters, worden onderhouden.